A A A
Četvrtak, 12 Prosinac 2019
Povodom 7.maja, Dana džamija u BiH PDF Ispis E-mail
Autor S.Gadzo - Zivinice.com   
Četvrtak, 08 Svibanj 2008 22:10

Svake  prve subote u avgustu, kraj džebarske džamije, okupi se oko 10 hiljada vjernika iz TK i šire.Svojevremeno je prije 20 godina ovu džamiju pohodio tada mladi dr. Mustafa ef. Cerić, danas reis Islamske zajednice BiH.

    Povodom 7.maja, Dana džamija u BiH, podsjećamo se na važnost džamije u selu Džebaru.Treba se još podsjetiti da na području općine Živinice postoji oko 30 džamija, od kojih je 26 novih ili temeljito rekonstruisanih.Ne zna se koja je od koje ljepša, ali se zato zna da je najstarija džebarska džamija.I to ne samo na području općine Živinice, već je među najstarijim kod nas.Izgrađena je davne 1463.godine, u vrijeme Sultana Mehmeda II El-Fatiha.
   Postoji više verzija koje govore o njenom nastanku, a jedna od njih ovako svjedoči:


  «Za vrijeme osvajanja Bosne od strane Turaka došlo je do borbi između dvije vojske za brdo Gradinu, koje je prirodno utvrđenje iznad Džebara, sa koga se mogla kontrolisati važna putna komunikacija.Borbe su bile dugotrajne i Turci nisu uspjevali  osvojiti ovo mjesto.Jedne noći su uočili da žene silaze niz Gradinu po vodu, te su dvije djevojke zarobili, pod prijetnjom da će ih pobiti ako ne kažu kako najlakše da pobijede Bosansku vojsku.Uplašene djevojke su odale tajnu osvajanja Gradine, te Turci tako  osvoje Gradinu.Zauzvrat djevojke su oslobodili a Sultan Mehmed El-Fatih u čast dobivene bitke naredi da se tu sagradi džamija.Građevinski materijal se nabavi, ali po nerazjašnjenim okolnostima u toku jedne noći bi prebačen  za 300 metara daljine na drugo mjesto, bliže vodi.S obzirom da prebacivanje materijala nije razrješeno nego je sigurno učinjeno Božijom voljom Turci odlučiše da se džamija tu izgradi».
   Ovo, kao i mnoge zanimljivosti o Džebarskoj džamiji, otkrivao je i opisivao  efendija Hivzija Suljkić, koji i potiče iz ovih krajeva, pa je imao priliku, od starijih ljudi, ali i pisanih dokumenata , sabrati neprocjenjive podatke o ovoj neobičnoj džamiji.

Džamija više puta razarana
        Tokom dugog perioda postojanja džamija je odolijevala zubu vremena, ratovima i stradanjima, te je  više puta  vršena rekonstrukcija i obnova.Generalka je izvođena 1931.godine, zatim 1981.godine, ali je najveće razaranje doživjela u posljednjem ratu, kada je srpska vojska granatirala ovo područje 24.03.1994.godine.


    «Odmah nakon granatiranja pristupilo se obnovi i zaštiti džamije.Radilo se noću, kako bi se izbjegle posljedice granatiranja i objekat je ubrzo pokriven.Obnova je trajala  sve do 2004.godine i sada je to uređena džamija, čije su dimenzije i izgled ostali isti, kao kada je tek sagrađena i sa drvenom munarom, kakve se više nigdje ne grade, pa je i po tome specifična.Inače u ovu džamiju može stati do 40 džematlija», kaže Mehmed ef.Butković, predsjednik Islamske zajednice u Živinicama.


    Veličina Džebarske džamije je 9x8 m, visine je 6 m, tako da izgledom podsjeća na stara vremena.Istina, četiri stuba na ćoškovima su udarena radi čvrstine objekta,  krov je na četiri vode, a i pokrivrena je  crijepom, umjesto drvetom kao nekada.Munara je urađena od hrastovog drveta, te je sačuvala nekadašnji izgled.


Prije dvije decenije Džebare posjetio reis Cerić
    Nema podataka koliko se hodža izmijenjalo u Džebaru tokom dugog niza godina, ali je od 1888. godine  ovdje radilo desetak hodža. Danas  ona nije svakodnevno aktivna, jer u blizini nema mnogo stanovnika.Usmena predanja kažu da je nekada džemat Džebar obuhvatao naselja između Tuzle, Zvornika, Kladnja, Gračanice, pa i šire.Danas ovom džematu pripadaju Džebari, Brgule, Kuljan, Kršići i Zukići.Dove i mevludi privlačili su najviše vjernika u ovaj kraj, a na svečanostima sudjeluju najugledniji alimi.Pominju se hadži hafiz Muhamed ef.Čokić (1840-1908), Muhamed ef.Kurt, hadži hafiz Mehmed ef. Mulahalilović, hadži Murat ef. Nurkić, gost mevluda u Džebarima 1988.godine bio je reis islamske zajednice BiH dr.Mustfa ef.Cerić, što najbolje govori koliki se značaj pridavao prisustvu na  mevluda u ovoj nadaleko čuveoj džamiji.


    Danas je za rad u džebarskoj džamiji zadužen  Himzo ef. Habibović iz Podgajeva, koji se najviše raduje prvoj suboti mjeseca avgusta, a evo zašto:
    «Svake godine prve subote avgusta mjeseca ovdje se održava mevlud i tada se okupi oko deset hiljada vjernika Bošnjaka iz raznih krajeva Kantona pa i šire.To je poseban dan za sve nas.U narodu se od davnina održalo mišljenje -ko u džebarskoj džamiji  klanja tri džume ili posjeti tri uzastopna mevluda ima fadilet kao da je obavio hadž.To je ono što će uvijek privlačiti vjernike da dođu u Džebar».


    U  Turističkoj zajednici TK  fenomen džebarske džamije nalazi se u razvojnim planovima vjerskog turizma.Do sada je malo učinjeno  na medijskoj promociji ove manifestacije  u  Džebaru.


    «Među glavnim ciljevima je naša obaveza da promovišemo vjerski turizam.Džamija u Džebaru po svom značaju ne zaostaje za  Ajvatovicom ili recimo Djevojačkom pećinom u Kladnju, a imam utisak da se tamo više uradilo na medijskoj promociji.Mevlud u Džebaru  svojom scenografijom podsjeća na Ajvatovicu, jer ima vjernika koji taj dan na mevlud idu konjskim kolima ili jašući na konjima,  kao u davna vremena, pa u narodu postoji vjerovanje da je mevlud u džebarskoj džamiji ustvari mala Ajvatovica»,  iznosi predstavnica Turističke zajednice TK Merima Aljić.


Pripremio:S.Gadzo
Foto:D.Đozić